Migratiespaghetti

Migratiespaghetti

Onderzoek naar de complexe EU financieringsstromen voor migratie

Beeld: De Correspondent / Leon de Korte
Door

De Correspondent

Looptijd

Jun 2019 – Mar 2020

Activiteit

Onderzoeksjournalistiek

Thema

Migratie

Met steun van

Money Trail Fund, ondersteund door de Nationale Postcode Loterij

Sinds ‘de vluchtelingencrisis’, heeft Europa in rap tempo een groter, sneller, harder en duurder migratiebeleid uitgerold. Een groot deel van dat beleid speelt zich af in Afrika. Miljarden worden hier besteed, om te zorgen dat Afrikaanse ‘potentiële migranten’ geen échte migranten worden. Correspondent Maite Vermeulen wilde weten: hoeveel geld wordt nu precies waaraan besteed? Oftewel: wat houdt het Europees migratiebeleid eigenlijk in? Het antwoord bleek zo onoverzichtelijk als een bord spaghetti.


Milestones

Handen ineen

Maite Vermeulen schrijft al jaren over ontwikkelingssamenwerking en migratie, waaronder deze explainer over het EU migratiebeleid. Sinds de zomer van 2015 – toen de Griekse eilanden en Italiaanse kusten overliepen met bootvluchtelingen – is Europa vele miljarden extra voor migratie gaan vrijmaken. Maar om hoeveel gaat het precies? En waar gaat dat geld heen? Voor deze vraag sloeg Maite de handen ineen met een Italiaanse en een Nigeriaanse journalist: Giacomo Zandonini en Ajibola Amzat.

Onderzoek

Voor dit artikel spraken de journalisten met onderzoekers en ambtenaren die de Europese migratiefinanciering ‘minimaal transparant’, ‘onduidelijk’ en ‘chaotisch’ noemden. Ze bekeken talloze websites, rapporten, jaarverslagen en begrotingen en deden een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur in verschillende Europese landen, in Nigeria en bij de Europese Commissie.

Reconstructie

Op het platform van De Correspondent publiceren ze een reconstructie van hun maandenlange onderzoek, ondersteund met een interactieve illustratie, die elke stap en financieringsstroom in beeld brengt. Vanwege de complexiteit wordt over de 1,5 miljard aan migratiebestedingen in Nigeria een apart artikel uitgebracht met diverse grafieken en infographics. Ook de ruwe data wordt beschikbaar gemaakt voor eenieder die ermee aan de slag wilt. 

 

Onthulling

Het onderzoek van Maite en Giacomo en Ajibolo toonde nog meer aan. Ze onthulden hoe het grootste migratiefonds van de EU de eigen aanbestedingsregels omzeilt. Door in een wettekst een ‘crisis’ in Afrika uit te roepen, kan 4,6 miljard euro zonder aanbestedingsprocedure worden uitgegeven. En zo maken Afrikaanse organisaties eigenlijk geen enkele kans op het geld. De Correspondent nodigt de EU rekenkamer uit te reageren.

Discussie

Alle artikelen worden ook in het Engels gepubliceerd, op de site van The Correspondent, waar leden en deskundigen naar aanleiding van de stukken met elkaar in discussie gaan. Er wordt gesproken over de impact van het gebrek aan transparantie van deze geldstromen. Enkele maanden later wordt ook een online gesprek georganiseerd op The Correspondent tussen deskundigen en leden over de alternatieven voor het huidige migratiebeleid. Dit leidde tot nieuwe inzichten en een oplossing voor migratie waar links en rechts het over eens zouden kunnen zijn, maar waar niemand aan wil: veilige, georganiseerde en tijdelijke arbeidsmigratie. Ook hierover schrijft Maite Vermeulen een artikel op De Correspondent.

Uitnodiging Europees Parlement

De journalisten worden uitgenodigd bij het Europees Parlement om te komen vertellen over het onderzoek. Een kans om direct te spreken tegen de mensen die iets zouden kunnen veranderen aan het beleid. In de afgeladen zaal zaten Europarlementariërs (of hun medewerkers), maar ook Europese ambtenaren die voor de Commissie werken, medewerkers van ngo’s, VN-organisaties, denktanks. Reden voor de drukte? Er zal binnenkort worden gestemd over de nieuwe EU migratie begroting van 2021-2027. De journalisten geven de aanwezigen daarmee precies op het juiste moment meer inzicht in de complexiteit van de migratiestromen en een reeks aan kritische vragen mee, die de aanwezigen kunnen tellen om meer grip te krijgen op de begroting.


Belangrijkste successen

  • De journalisten legden bloot hoe politiek gevoelig het onderwerp ligt en dat de meeste betrokkenen er alleen off-the-record over willen praten. 
  • Ze maakten duidelijk hoe problematisch het is dat niemand het overzicht heeft op de besteding van Europese migratiebudgetten. En dat de EU de eigen aanbestedingsregels overtreedt om irreguliere migratie naar Europa te voorkomen. En hoe dat het Europese migratiebeleid pijnlijk typeert. 
  • Ze faciliteren met hun bevindingen en ondersteunende infographics een inhoudelijke discussie tussen deskundigen die zich dagelijks met dit complexe onderwerp bezighouden. Door hun begrijpelijke manier van vertellen konden ook niet-experts zich goed in het gesprek mengen. 
  • Het onderzoek leidde tot kritische vragen binnen het Europees Parlement en maakte duidelijk hoe belangrijk het is voor parlementariërs en journalisten over de informatie te kunnen beschikken om het migratiebeleid te kunnen controleren.